Je zou zeggen dat elke Nederlander staat te springen om duurzame energie. Maar wat als er een windturbine in jouw achtertuin komt? Of wanneer CO2 wordt opgeslagen in de grond onder jouw woonwijk? Wat als het juist duurder wordt om duurzame energie te gebruiken, terwijl een deel van de Nederlanders de energierekening nu al nauwelijks kan betalen?

Om de energietransitie tot een succes te maken, moet iedereen meedoen. Niet alleen de voorlopers. TNO doet daarom veel onderzoek naar de impact van duurzame oplossingen op de samenleving. Daarbij bestuderen ze ook hoe wij Nederlanders denken en handelen, om erachter te komen wat ons stimuleert of juist afremt. TNO onderzocht bijvoorbeeld wat nieuwe windturbines doen met de huizenprijzen in ons land.

Kunnen Nederlanders meer windturbines aan?

Een van de uitkomsten van dit onderzoek is dat de waardestijging van woningen in de buurt van windturbines kan achterblijven. Logisch, zou je zeggen. Maar de uitkomsten bieden veel meer waardevolle inzichten. Bijvoorbeeld dat twee derde van het totale woningwaardeverlies wordt veroorzaakt door slechts tien procent van de windturbines.

Deze en andere inzichten helpen lokale en regionale overheden om overlast zoveel mogelijk te beperken en waardedaling te voorkomen door andere beleidskeuzes te maken. De studie kan bovendien bijdragen aan een optimale ruimtelijke verdeling, waarbij zo weinig mogelijk huizen dichtbij windmolens staan. Maar ook aan het inrichten van eerlijke compensatieregelingen.

De prijs van duurzaamheid

Het verduurzamen van ons energiesysteem vraagt om forse investeringen, maar levert gelukkig ook veel op: CO2-reductie en een besparing op energiekosten. Echter, de prijs voor duurzaamheid is niet voor iedereen op te brengen. Hoe kunnen we de kosten voor verduurzaming evenredig verdelen? En wat betekent dat voor mensen die in ‘energiearmoede’ leven?

Peter Mulder, onderzoeker bij TNO: "Bij energiearmoede gaat het om mensen met een laag inkomen die wonen in een slecht geïsoleerd huis, en daardoor hoge energiekosten hebben die zwaar op hun budget drukken. Maar het gaat ook over huishoudens die de energierekening wel kunnen betalen, maar hun tochtige huis niet kunnen verduurzamen doordat ze huurder zijn of omdat ze te weinig spaargeld hebben."

Opgeteld gaat het om bijna de helft van de bevolking. Een groot deel van hen heeft op dit moment geen probleem met het betalen van hun energierekening. Maar als de gasprijs verder stijgt, zal een deel van deze huishoudens alsnog een betalingsprobleem krijgen. “Door met gericht beleid juist nu meer huizen te verduurzamen, kunnen we dat voorkomen. Daarmee bestrijden we deze energiearmoede en helpen we de energietransitie echt op gang.”

Geen eenduidig beleid in Nederland

Gek genoeg, is er geen eenduidig beleid in Nederland om energiearmoede aan te pakken. Tot nu toe is er nog geen allesomvattende aanpak om energiearmoede te meten, te monitoren en te bestrijden. TNO werkt - voor en met gemeenten - aan deze uitdaging. In samenwerking met diverse partners worden er aanbevelingen gedaan om energiearmoede nationaal en lokaal aan te pakken.

Kom hier meer over te weten: luister de podcast Energiearmoede en energietransitie.

Energiearmoede op de kaart

TNO heeft het probleem visueel gemaakt en de interactieve kaart Energiearmoede ontwikkeld. Per gemeente en wijk is energiearmoede hierop in percentages weergegeven. Hierbij is niet alleen naar de betaalbaarheid van de energierekening gekeken, zoals in diverse studies voor Nederland gebruikelijk is. Ook de kwaliteit van de woning en in hoeverre de bewoners financieel in staat zijn deze te verduurzamen, is in het onderzoek meegenomen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, doet het probleem zich voornamelijk voor buiten de Randstad: in het noorden, oosten en zuidoosten van het land en deels in Zeeland.

Energiearmoede-beleid kan zo ook richting geven aan de manier waarop de woningvoorraad kan worden verduurzaamd. Het helpt prioriteiten te stellen op het gebied van renovatie.

Innoveren door onderzoek en kennisdeling

TNO gaat voor een duurzame samenleving. Daarbij zijn goed onderzoek, samenwerking en uitwisseling van kennis onmisbaar. Meer weten over de sociale aspecten van de energietransitie? Lees hier verder.